Centrum voor anorectale pathologie bij kinderen

Anorectale aandoeningen bij kinderen omvatten ziekten van de anus en het rectum, zowel aangeboren (aanwezig bij de geboorte) als verworven tijdens de kinderjaren.

Deze aandoeningen kunnen leiden tot stoelgangsproblemen, pijn, infecties of problemen met de continentie. Ze vereisen vaak een gespecialiseerde evaluatie en in sommige gevallen een chirurgische behandeling.

Hun aard en ernst variëren sterk en hoewel ze zelden levensbedreigend zijn, kunnen ze een grote impact hebben op de levenskwaliteit van het kind en het gezin.

In de Cliniques universitaires Saint-Luc worden deze aandoeningen behandeld door een toegewijd multidisciplinair team, dat zorgt voor een alomvattende en aangepaste opvolging voor elk kind en zijn gezin.

Het Centrum zorgt voor de interdisciplinaire opvang van voornamelijk vier aandoeningen:

1. Anorectale malformaties of anale atresie

   De anus is bij de geboorte verkeerd geplaatst of afwezig; dit type malformatie (frequentie: 1 op de 5000 geboorten) vereist soms complexe chirurgische ingrepen, en dit tijdens de eerste 6 levensmaanden. Sommige kinderen zullen, ondanks een adequate chirurgische correctie, vanaf de leeftijd van 3-4 jaar een fecale stoornis vertonen die een langdurige opvolging tot de volwassen leeftijd vereist.

2. De ziekte van Hirschsprung

   De dikke darm mist de zenuwcellen die onmisbaar zijn voor de correcte werking van de stoelgangtransport (frequentie: 1 op de 5000 geboorten); dit resulteert in een obstructie in de darm, waardoor een vroegtijdige chirurgische behandeling (soms in de neonatale periode) noodzakelijk is; de opvang van deze aangeboren aandoening omvat een genetisch onderzoek, aangezien er in bepaalde gevallen chromosomale mutaties zijn die geassocieerd zijn met andere verwante aandoeningen.

3. Faecale incontinentie

   Het kind, dat rond de leeftijd van 3 jaar continent zou moeten worden, blijft vuil en draagt luiers. Zonder opvang belemmert deze situatie het gezins- en sociale leven van deze patiënten ernstig, met de mogelijkheid van psychologische gevolgen. De meest voorkomende oorzaken van fecale incontinentie bij kinderen zijn lumbale myelomeningokèle (of spina bifida) en de gevolgen van bepaalde vormen van anorectale malformaties (zie hierboven). Naar schatting zijn er in België ongeveer 800 kinderen met deze handicap. Een techniek genaamd "darmbeheer" maakt het mogelijk om de continentie bij deze patiënten te herstellen. Deze opvang wordt idealiter gestart voor de start van het eerste leerjaar van de lagere school om te voorkomen dat het kind geleidelijk door zijn klasgenoten wordt geïsoleerd.

4. Chronische constipatie

   Volgens bepaalde Britse statistieken zou 34% van de kinderen last hebben van constipatie of door hun ouders als zodanig worden beschouwd. Chronische constipatie kan buikpijn, een opgeblazen gevoel, verlies van eetlust en in sommige gevallen zelfs ontlasting in het ondergoed van het kind veroorzaken. Een medische, dieetkundige en soms psychologische opvang maakt het in de vast overgrote meerderheid van de gevallen mogelijk om dit type situatie te controleren. Een klein deel van de kinderen met constipatie heeft bovendien een onderliggende medische aandoening, waardoor een meer specifieke behandeling vereist is.

Wanneer het kind vanaf de geboorte wordt opgevangen door een multidisciplinair team, ontstaat er een duurzame vertrouwensband tussen de zorgverleners, het kind en diens familie. Deze langdurige opvolging, tot het einde van de puberteit, maakt het mogelijk om te anticiperen op moeilijkheden die in de loop der tijd kunnen optreden, met name op psychologisch vlak, en om de zorg preventief aan te passen.

Binnen het Centrum voor anorectale pathologie bij kinderen wordt de voorkeur gegeven aan verschillende complementaire therapeutische benaderingen.

Psychologische aspecten

De samenwerking tussen kinderartsen en kinderpsychiaters helpt het kind en zijn familie om te gaan met de uitdagingen van een chronische ziekte. Anorectale aandoeningen betreffen een lichaamsdeel dat geladen is met een sterke affectieve en symbolische dimensie.
De psychologische begeleiding is erop gericht het kind te helpen dit deel van zijn lichaam te eigen te maken, met name in het proces van het verwerven van sfincterbeheersing, een belangrijke stap in de affectieve en sociale ontwikkeling en de autonomie.

Anorectale revalidatiekinesitherapie

De kinesitherapeut speelt een essentiële rol binnen het multidisciplinaire team. Zijn interventie omvat:

• de evaluatie van de functionele vermogens van het kind en zijn begrip;
• het aanleren van goede gewoonten met betrekking tot de stoelgang;
• de revalidatie van de bekkenbodemspieren om de sfincterbeheersing te verbeteren;
• een geleidelijke begeleiding van het kind en zijn familie, die de verwerving van zindelijkheid en continentie bevordert.

De rol van de stomatherapeut

De gespecialiseerde verpleegkundige treedt op verschillende niveaus op:

• zij begeleidt de ouders bij de verzorging van digestieve stoma's wanneer deze nodig zijn;
  • zij leert de technieken aan voor darmmanagement in geval van fecale incontinentie;
  • zij zorgt voor de coördinatie tussen de verschillende zorgverleners om een coherente en gestructureerde zorg voor het kind en zijn familie te waarborgen.

Voldoende vezelinname is essentieel voor een goede darmwerking. Je vindt ze van nature in tal van dagelijkse voedingsmiddelen.

Waar vind je vezels?

Volkoren granen
Geef de voorkeur aan volkoren granen (volkoren- of bruin brood, havermout, volkoren rijst, volkoren pasta...) ter vervanging van geraffineerde granen.

Fruit
Het wordt aanbevolen om minstens twee stuks fruit per dag te consumeren.
Al het fruit is interessant, in het bijzonder:
appel, sinaasappel, pruim, rabarber, aalbessen, blauwe bessen, bramen, zwarte bessen
Gedroogd fruit (gedroogde abrikozen, vijgen, pruimen...) is eveneens rijk aan vezels.

Groenten
Probeer bij elke hoofdmaaltijd groenten te eten.
Groenten die bijzonder rijk zijn aan vezels zijn:
koolsoorten (groene kool, rode kool, spruitjes), knolselderij, rode biet, spinazie, maïs en peulvruchten (linzen, tuinbonen...).

De voeding indien nodig verrijken

Als voeding alleen niet volstaat, is het mogelijk om de vezelinname geleidelijk te verhogen:

• Sommige vezelrijke supplementen zijn verkrijgbaar bij de apotheek.
• Tarwezemelen kunnen eveneens worden gebruikt (in vlokken of tabletten), toe te voegen aan een sapje, yoghurt of soep.
  Het heeft de voorkeur om deze geleidelijk te introduceren om een opgeblazen gevoel te voorkomen.

Wees echter voorzichtig met "vezelverrijkte" producten (koekjes, ontbijtgranen...): hun werkelijke vezelgehalte is vaak beperkt en kan gepaard gaan met extra calorieën.

Een essentieel punt: voldoende drinken

Een vezelrijk dieet vereist dat je meer drinkt.
Vezels werken doordat ze zich in de darm volzuigen met water: een voldoende vochtinname is dus onmisbaar om de darmtransit effectief te bevorderen.